
Hastalıklar
Bu bölümde Psikiyatrik hastalıkların açıklaması yapılmış olup sayılan belirtileri kendinizde gözlediğiniz takdirde bir uzmana başvurmanızı öneririm.
01
A N K S I Y E T E ( K A Y G I )
Kaygı her zaman kötü bir sey degildir. Stres altında dikkatinizi odaklamanıza ve motive olmanıza yardımcı olur. Ama ne zaman ki telas ve korku yasamınıza engel olmaya baslarsa, iste o zaman probleminiz var demektir. İyi haber ise aslında zihinsel huzurun düsündügünüz kadar çok uzakta olmamasıdır. Kaygınızı kontrol altında tutabilmek ve hayatınızın kontrolünü yeniden kendi elinize alabilmek için yapabileceginiz bir çok sey var.
Sürekli gergin ya da kaygılı mısınız?
Kaygınız isinizi, okulunuzu ve aile sorumluluklarınızı yerine getirmenizi engelliyor mu?
Sizi sinirlendiren korkularınız var ve bunlardan kurtulamıyor musunuz?
Bazı seyleri belirli sekilde yapmadıgınızda basınıza kötü birsey gelecegini düsünüyor musunuz?
Sizi kaygılandırdıkları için günlük aktivitelerden uzak duruyor musunuz?
Ani ve beklenmeyen kalbinizin hızlı çarptıgı panik atakları yasıyor musunuz?
Her yerde bir tehlike ve felaket oldugu düsünceniz var mı?
Anksiyete Bozuklugunun İsaret ve Belirtileri:
Anksiyete bozuklukları birbirine baglı bir çok durumun birlesimi oldugu için, kisiden kisiye görülme sekli degisebilir. Kimisi haber vermeden gelen yogun anksiyete atakları yasarken kimisi partiye katılacagı fikrinden panik olabilir. Baska birisi ise kontrol edilemeyen girici düsüncelerle mücadele etmeye çalısabilir. Kimisi hersey hakkında kaygı yasayarak sürekli gergin bir durumda olabilir. Bu kadar farklı olmalarına ragmen tüm anksiyete bozukluklarının bir tane temel ortak belirtisi vardır: Diger insanların tehdit hissetmeyecegi durumlarda duyulan sürekli ve siddetli korku ve kaygı.
Anksiyete Bozuklugunun Duygusal Belirtileri:
Temel belirtiler olan asırı ve rahatsız edici korku ve kaygının yanısıra kaygının diger duygusal belirtileri:
Tedirginlik ve endise duyguları
Felakete odaklanma
Gergin ve her an tetikte hissetme
En kötü olasılıgı düsünme
Asabiyet (Sinirlilik)
Huzursuzluk
Tehlike isaretlerini gözleme
Zihinde bosluk hissi
Anksiyete Bozuklugunun Fiziksel Belirtileri:
Kaygı bir histen daha fazla birseydir. Bedenin savas ya da kaç tepkisine baglı olarak anksiyete bir çok fiziksel belirtiyi içerir. Bu fiziksel belirtiler nedeniyle bir çok kisi anksiyete hastaları bu durumun medikal bir hastalık oldugunu düsünürler. Anksiyete hastalıgı teshisi koyulana kadar bir çok doktora gider ve bir çok hastaneyi ziyaret ederler.
Anksiyetenin Genel Fiziksel Belirtileri:
Kalp çarpıntısı
Terleme
Mide agrısı ya da sersemlik
Sık idrar yapma ya da ishal
Nefes almada güçlük
Titreme ya da segirme
Kaslarda gerginlik
Bas agrısı
Halsizlik
Uykusuzluk
Anksiyete Atagının Belirtileri Arasında:
Kuvvetli bir panik dalgası
Kontrolünü kaybedecegi ya da çıldıracagı hissi
Gögüste agrı ya da kalp çarpıntısı
Bayılacakmıs gibi olma
Nefes almada güçlük ya da bogulma hissi
Hiperventilasyon (Asırı hızlı soluk alıp verme)
Sıcak basmaları ya da üsüme
Titreme ve sarsılma
Mide bulantısı ya da kramplar
Bulundugu ortamdan ayrı olma ya da gerçek olmadıgı hissi
Anksiyete Ataklarının Tedavisi
Eger atak yasamaktan korktugunuz için belirli yerlerden ya da durumlardan uzak duruyorsanız, bu konuda yardım almanız önemlidir. İyi haber ise anksiyete ataklarının yüksek derecede tedavi edilebilir olmasıdır. 5-8 seans içinde kaygınızı dayanılabilir düzeye çekmek mümkün. Anksiyete ataklarının tedavisi ile ilgili daha fazla bilgi için bkz: kaygı bozuklugu ve panik atak
Anksiyete Atakları ve Anksiyete Bozuklugunda Kendi Kendinize yardım yöntemleri:
# 1: Olumsuz Düsüncelere Meydan Okuyun
· Kaygılarınızı not edin: Bunun için yanınızda kalem ve not defteri bulundurun ya da bilgisayarınıza kaydedin. Anksiyete yasadıgınızda, kaygılarınızı not edin. Yazmak onları düsünmekten daha zor bir istir. Böylece olumsuz düsüncelerin kaybolması ihtimali artar.
· Kendinize bir kaygı saati yaratın: Her gün kendinize 10- 20 dakikalık anksiyetenize feda edebileceginiz bir “kaygı zamanı” belirleyin. Bu zaman içerisinde sadece negatif ve size kaygı veren düsüncelere onları düzeltmeye çalısmadan odaklanın. Ancak günün geri kalan zamanı kaygıdan arınmıs olmalıdır. Gün içinde kaygılı düsünceler aklınıza geldiginde bunları not alın ve bunlar üzerinde düsünmeyi “kaygı saati”nize erteleyin.
· Belirsizligi Kabullenin: Maalesef ki, kötü gidecek durumlar için kaygılanmak hayatı daha öngörülebilir yapmaz. Bu sadece size o anın tadını çıkarmaktan alıkoyar. Belirsizlige tahammülü ögrenmeli ve hayatın getirdigi sorunlara acil çözümler bulma zorunlulugundan kurtulabilmelisiniz.
#2: Kendinize Dikkat Edin
Rahatlama Tekniklerini Uygulayın: Düzenli olarak uygulandıgında, Farkındalıga dayalı meditasyon, asamalı kas gevsetme egzersizleri ve derin nefes alma gibi rahatlama teknikleri kaygı belirtilerini azaltabilir ve duygusal iyi olma ve rahatlama duygusunu artırır.
Saglıklı yeme alıskanlıkları Edinin: Güne kahvaltı yaparak baslayın ve gün boyunca süren sık ve küçük yemeklerle devam edin. Bir seyler yemeden uzun süre aç kalmak kan sekerinin düsmesine yol açar ve bu sizin kaygı düzeyinizi artırır.
Alkol ve Nikotin Tüketimini Azaltın: Bilinenin aksine bunlar sizi daha kaygılı yapacaktır.
Düzenli Olarak Egzersiz Yapın: Egzersiz dogal bir stress azaltıcı ve kaygının dogal bir hafifleticisidir. En iyi verimi alabilmek için her gün en az 30 dakikayı egzersize ayırmalısınız.
Uykunuza Dikkat Edin: Uyku azlıgı kaygılı düsünce ve duyguları tetikler. Bu yüzden geceleri 7-9 saat uyumaya özen gösterin.
Ne zaman Profesyonel Yardım Almalısınız?
Kendine yardım stratejileri anksiyeteyle bas etmede etkili olsa da eger kaygı ve stresiniz size çok fazla sorun yaratacak boyuta geldiyse ve günlük hayatınızı etkiliyorsa profesyonel yardım almanızda fayda vardır. Eger kaygı belirtilerinin bir çogunu yasıyorsanız, tıbbi bir check-up ‘tan geçmekle baslayabilirsiniz. Doktorunuz bunu kaygınızın Tiroid Problemi, Hipoglisemi ya da astım gibi tıbbi bir durumdan kaynaklanmadıgından emin olmak için isteyecektir. Bazı ilaçlar ve bunlara ek maddeler kaygıya yol açtıgından doktorunuz reçetesiz ilaçlar, bitkisel ilaçlar ve keyif veren maddeler kullanıp kullanmadıgınızı soracaktır. Eger tıbbi bir sebep bulunmazsa, bir sonraki adım anksiyeteyi ve anksiyete ataklarını tedavi edebilen bir terapiste danısmak olacaktır, Terapist kaygının sebebini, türünü bulmak ve bir tedavi planı olusturmak için sizinle çalısacaktır.
Kaygı Bozuklukları için Tedavi Seçenekleri
Kaygı bozuklukları tedaviye çogu zaman kısa bir sürede çok iyi cevap verir. Belirlenen tedavi yaklasımı kaygı bozuklugunun türüne ve siddetine göre degisir. Ancak genel olarak, çogu anksiyete bozuklugu davranısçı terapi, ilaçlar ya da her ikisinin birlesimi ile tedavi edilir. Yeni yapılan arastırmalar sonucunda kaygı için bir çok yararlı tamamlayıcı tedavi bulunmustur.
Anksiyete Bozuklugunda Davranısçı Terapi
Bilissel- Davranısçı Terapi ve “Maruz Bırakma” Terapisi etkili anksiyete tedavisinden ikisidir. Her ikisi de davranısçı terapinin türüdür ve her ikisi de altta yatan psikolojik çatısmalarla ya da geçmisteki problemlerle ugrasmak yerine davranısa odaklanır. Anksiyete için davranısçı terapi 5 – 20 haftalık seanslarla devam eder.
Bilissel- Davranısçı Terapi: Davranıslara ek olarak düsüncelere ya da kognisyonlara odaklanır. Kaygı Bozuklugunun tedavisinde, bilissel davranısçı terapi kaygınızı tetikleyen akılcı olmayan ve olumsuz düsünce kalıplarını tanımanıza ve bunlara meydan okumanıza yardım eder.
Farkındalıga Dayalı Terapi: Bu terapi sekli korkularınızla güvenli ve kontrollü bir ortamda yüzlesmenizi saglar. Gerçekte ya da hayal yoluyla korkulan nesne ya da duruma tekrar tekrar maruz kalarak kendi kontrolünüzü gelistirebilirsiniz. Korkunuzla zarar görmeden yüzlesebildiginiz için kaygınız azalarak yok olur.
KAYNAK
http://sukruuguz.com/anksiyete-bozukluklari/
http://alikemalgogus.com/anksiyete-bozukluklari/
02
Ş İ Z O F R E N İ
DSM-IV-TR’ye GÖRE SİZOFRENİ TANI ÖLÇÜTLERİ:
A-Karakteristik Semptomlar: Bir aylık bir süre boyunca 5 kriterden en az 2 tane veya daha fazlasının devam etmesi: (Bizar sanrı var ise 1 semptom yeterli; varsanılar kisinin düsünce ve davranısları üzerine konusan sesler ise 1 semptom yeterli )
1- Sanrılar
2- Varsanılar
3- Dezorganize konusma yada enkoherans
4- İleri derecede dezorganize yada katatonik davranıs.
5- Negatif semptomlar (affektif donukluk, aloji-konusamazlık- yada avolisyon),
B- Toplumsal/Mesleki islev bozuklugu:
C- En az 6 ay süreli (6 ayın en az 1 ayı A tanı ölçütlerini kapsamalı)
D- Sizoaffektif bozukluk, duygudurum bozuklugu dıslanmıs olmalı,
E- Madde kullanımının/Genel tıbbi durumun dıslanmıs olmalı.
SİZOFRENİDE NEGATİF SEMPTOMLAR
A- Duygulanımda (Affekt) donuklasma yada küntlesme:
B- Aloji (Konusamazlık):
C- Avolisyon-Apati:
D- Anhedoni-asosyallik:
E- Dikkat Bozuklugu:
SİZOFRENİDE POZİTİF SEMPTOMLAR
A- Çagrısımlarda dagınıklık,
B- Varsanılar,
C- Acaip davranıslar,
D- Konusmada artma,
DSM-IV’ e GÖRE SİZOFRENİ ALT TİPLERİ:
1- Paranoid:
· Bilissel islevselligin ve duygulanımın görece korunmasına karsın belirgin sanrı yada isitsel varsanılar vardır,
· Dezorganize ve katatonik tiplere özgü semptomlar yoktur.
· Grandiyöz ve/veya Paranoid sanrılar çok görülür.
· Varsanılar sanrılarla iliskilidir.
· Anksiyete, öfke, uzak duran bir tutum gösterme ve tartısmacı olma özellikleri vardır.
· Herkesten üstünmüs gibi davranır. Ya çok resmi yada asırı yogun iliskileri vardır.
· İntihar girsiminde bulunabilir yada baskalarına siddet uygulayabilir.
· Nöropsikolojik ve diger bilissel testlerde pek bozukluk göstermezler.
· Tedaviye en iyi yanıt veren tiptir.
2- Dezorganize (= Hebefrenik),
· Dezorganize konusma, deorganize davranıs, donuk yada uygunsuz duygulanım vardır.
· Dezorganize konusmaya uygunsuz gülme ve gülümsemeler eslik eder.
· Dezorganize davranıslar günlük yasam etkinliklerini (yıkanma,giyinme, yemek hazırlama) ileri derecede bozabilir.
· Sanrı yada varsanılar olsa da bölük pörçüktür ve tutarlı bir tema etrafında degildir.
· Grimas, Mannerizm ve baska bir takım acaip davranıslar eslik edebilir.
· Nöropsikolojik ve bilissel testlerde performans boz. gösterebilir.
· Tedaviye yanıtı en kötü olan tiptir.
3- Katatonik:
· Motor hareketsizlik, asırı motor etkinlik, asırı negativizm, mutizm, istemli davranıslarda acaiplik, ekolali (karsıdakinin söyledigini tekrarlama) ve ekopraksi (karsıdakinin davranıslarını tekrarlama).
· Motor hareketsizlik, katalepsi (balmumu esnekligi) yada stuporla kendini gösterir.
· Asırı motor etkinlik, açıkça amaçsızdır ve dıs uyaranlardan etkilenmez.
· Hareket ettirilmeye yönelik girisimlere karsı rijit postürü sürdürme yada bütün yönermelere direnç gösterme ile kendisini gösteren asırı bir negativizm bulunabilir.
· Malnütrisyon, bitkinlik, hiperpreksi yada kendi kendine zarar verme davranısları da bulunabilir.
4- Farklılasmamıs:
· Sizofreninin aktif evresi için tanı ölçütlerini karsılayan semptomları vardır ancak bunlar paranoid, dezorganize yada katatonik tip için tanı ölçütlerini karsılamaz.
5- Rezidüel:
· En az bir sizofreni epizodu olmus ancak o sıradaki klinik görünümde belirgin pozitif psikotik semptomlar (sanrı, varsanı, dezorganize konusma veya davranıs) yoksa rezidüel tip denir.
· Negatif semptomlar yada iki yada ikiden çok hafif pozitif semptomlar olabilir.
· Sanrı yada varsanılar varsa da bunlar pek belirgin degildir ve bunlara güçlü bir duygulanım eslik etmez.
· Gidisi, sınırlı olabilir yada aktif bir epizotla tam remisyon arasında devam edebilir.
2- SİZOFRENİFORM BOZUKLUK
· Semptomları sizofreninin semptomları ile özdestir ancak en az 1 ay en fazla 6 ay sürer.
· Bu bozukluk düzeldikten sonra önceki islevsellik düzeylerine geri dönerler.
3- SİZOAFFEKTİF BOZUKLUK
· Hem sizofreninin hem de bir duygu durum bozuklugunun (Depresyon, mani, mix form) semptomlarının oldugu bir sendromdur.
. Hastalıgın aynı dönemi sırasında , belirgin duygu durum semptomlarının olmadıgı en az 2 hafta boyunca sanrı yada varsanılar bulunur.
4- SANRILI BOZUKLUK
· Sizofreni gibi kronik bir bozukluktur ancak önde gelen semptom olarak sanrılarının bulunması ile belirgindir. Sizofreni için A tanı ölçütü hiçbir zaman karsılanmamıstır.
· Sanrıları daha çok paranoid oldugu için daha önceleri “Paranoya”, “Paranoid Bozukluk” olarak adlandırılmıstır fakat grandiyöz, erotik, somatik ve kıskançlık niteliginde de sanrılar olabilir. Bizar sanrı görülmez.
· Sanrılar dısında islevsellikte belirgin bozukluk yoktur.
· Sanrılarla birlikte Duygudurum epizodları da ortaya çıkmıssa, bunların toplam süresi sanrılı dönemden daha kısadır.
5- KISA PSİKOTİK BOZUKLUK
· Belirtilen 4 pozitif belirtiden en az birisinin birden baslaması gerekir:
1-Sanrılar
2-Varsanılar
3-Dezorganize konusma yada enkoherans
4-İleri derecede dezorganize yada katatonik davranıs.
· Sizofrenik semptomlar 1gün-1 ay arasında sürer.
· Kisi en sonunda premorbit islevsellik düzeyine tam olarak döner.
· Kısa olmasına ragmen islevsellikteki bozulma yogun olabilir.
· Daha önceden kisilik bozukluklarının (paranoid, histrionik, narsistik, sizotipal yada borderline) olması zemin hazırlayıcı faktördür.
· Prognozunun iyi olacagının göstergeleri;
1- Hastalık öncesi uyumun iyi olması,
2- Hastalık öncesi sizoid özelliklerin çok az bulunması,
3- Tetikleyen agır bir stres etkeninin olması,
4- Belirtilerin birden baslaması,
5- Duygulanım belirtilerinin olması,
6- Psikoz sırasında konfüzyon görülmesi,
7- Duygulanımda küntlesmenin az olması,
8- Belirtilerin kısa sürmesi,
9- Sizofrenik akrabaların olmaması.
6- PAYLASILMIS PSİKOTİK BOZUKLUK
· O sırada yerlesik bir hezeyanı olan baska bir kisi/kisilerle yakın iliski çerçevesinde bireyde bir hezeyan gelismesidir.
· % 95 aynı ailenin 2 üyesi arasındadır.
· Hezeyanlar içerik olarak birbirlerine benzer.
· Sanrılar olabilirlik tasıyan, bizar olmayan sanrılardır. Genellikle paranoid yada hipokondriak sanrılardır.
· Genellikle 2 kisi arasındadır ve birisi baskındır.
7- GENEL TIBBİ BİR DURUMA BAGLI PSİKOTİK BOZUKLUK
· Genel tıbbi bir durumun dogrudan fizyolojik etkilerine baglı olarak sanrı ve varsanıların olmasıdır.
· Varsanılar bütün duyu tipleriyle olusabilir. (görme, koku, isitsel, taktil vs)
· Etkenlere baglı tipik duyu tipleri, tipik sanrı tipleri olabilir;
i. Temporal lop epilepsisi: lastik yanıgı kokusu, kötü koku; Dinsel sanrılar
ii. Sag parietal beyin lezyonu: Kontlateral yok sayma sendromu
8- MADDE KULLANIMININ YOL AÇTIGI PSİKOTİK BOZUKLUK
· Bir maddenin (kötüye kullanılabilen bir madde-ilaç, tedavi için kullanılan bir ilaç yada toxinle karsılasmak) dogrudan fizyolojik etkilerine baglı olusan sanrı ve varsanıların olmasıdır.
· Kisinin, madde kullanımının yol açtıgı gerçeginin farkında oldugu varsanılar bu kapsam içinde yer almaz.
· 4 alt tipi vardır;
1- Sanrılarla giden,
2- Varsanılarla giden,
3- Entoksikasyon sırasında baslayan,
4- Yoksunluk sırasında baslayan.
9- BASKA TÜRLÜ ADLANDIRILAMAYAN PSİKOTİK BOZUKLUK
* özgül bir tanı koymak için bilginin yetersiz yada çeliskili oldugu psikotik semptomları yada herhangi bir özgül psikotik bozukluk için tanı ölçütlerini karsılamayan psikotik semptomlar gösteren bozuklukları kapsar.
(http://www.psikiyatrionline.com/mental-bozukluklar/psikotik-bozukluklar/)
03
KİŞİLİK BOZUKLUKLARI
Kişilik insanın alışkanlığa dönüşmüş, yapısına oturmuş, sürekliliği olan davranışların tümüne verilen isimdir. Diğer insanlar ve kendisi hakkında geliştirdiği inançlar, düşünceler, dünyayı nasıl algıladığı, çevresine ve kendisine yönelik bakış açısı, alışkanlıkları, duyguları ve davranışları bireyin kişiliğini oluşturur.
Birey çevresindeki olaylara yada yaşam koşullarına sağlıklı tepkiler veremediği zaman kişilik bozuklukları ortaya çıkar. Bu tür rahatsızlıklar genelde bireyin davranışlarında, duygularında, düşünme şeklinde ve ilişkilerinde gözlemlenebilir. Sorunlar değişik şekillerde ortaya çıkabilir, örneğin kişi özel ilişkilerini devam ettirmekte sürekli sorun yaşıyorsa, bir işte tutunamıyorsa yada kariyerini geliştirmekte zorluk yaşıyorsa kişilik problemleri olma ihtimaline bakmak gerekir. Çoğunlukla kişilik bozukluğundan kaynaklanan sorunlar ergenlik çağının sonunda ve yetişkinliğin başlarında aşırı stress ve zorlanma ile başlar. Kişi sonraki yaşamında bu sorunları sürekli ve uzun vadeli olarak yaşar.
Kişilik Bozukluğu Çeşitleri
Tespit edilmiş pek çok kişilik bozukluğu mevcuttur, her birinin kendine özgü davranış şekilleri ve belirtileri vardır. Pek çoğu 3 kategori altında toplanabilir:
-
Grup A: Garip yada aykırı davranışlar
-
Grup B: Dramatik, duygusal yada düzensiz tavırlar
-
Grup C: Endişe yada korku dolu tavırlar
Belirlenmiş pek çok kişilik bozukluğu olduğu için burada sadece çok yaygın olanlar özetlenmiştir.
Grup A:
-
Şizoid Kişilik Bozukluğu
-
Paranoid Kişilik Bozukluğu
-
Şizotipal Kişilik Bozukluğu
Grup B:
-
Antisosyal Kişilik Bozukluğu
-
Borderline Kişilik Bozukluğu
-
Narsistik Kişilik Bozukluğu
-
Histerionik Kişilik Bozukluğu
Grup C:
-
Çekingen Kişilik Bozukluğu
-
Bağımlı Kişilik Bozukluğu
-
Obsesif-Kompulsif Kişilik Bozukluğu
Grup Belirsizler:
-
Pasif-agresif kişilik bozukluğu
Profesyonel Yardım
Bu davranışlar aşırıya kaçtığında, zaman içinde sürekli tekrarlandığında ve sağlıklı bir yaşam sürdürülmesine engel oluşturmaya başlandığında bir doktora başvurmak gerekli olabilir.
Tedavi
Çeşitli Kişilik Bozukluklarını tedavi etmek için farklı metodlar kullanılmaktadır; örneğin bireysel psikoterapi, grup terapisi yada aile terapisi gibi. Psikoterapi genelde bu kişilerin hastalıklarına yol açan yada etki eden bilinçaltında ki çatışmaları ortaya çıkarmaya çalışır. İkinci olarak davranışlarının başkaları üzerinde ki etkilerini görmeleri sağlanır. Davranışçı terapide doktor daha çok semptomları yok etmeye çalışır, örneğin ilişki kurmakta zorluk yaşamak, yada bireysel sorumluluğu üstlenmemek gibi. Bu durumlarda doktor hastalığın nereden kaynaklandığına yada bilinçaltında yatan nedenlere inmez, kişinin hızlı ve çabuk bir şekilde istediği gelişimi sağlamasına yoğunlaşır. Bazı semptomların giderilmesinde doktor ilaç tedavisi önerebilir.
Çiğdem Alper, MA, Psikoterapist (http://www.hatunca.net/psikoloji/kisilik-bozukluklari/kisilik-bozukluklari-ozet/)
04
Bipolar Bozukluk
Önceleri manik depresif bozukluk veya manik depresyon adıyla bilinen bipolar bozukluk, riskli davranışlar nedeniyle ilişkilere ve kariyere zarar veren, tedavi edilmediği zaman intihara bile yol açan ciddi ruhsal bir hastalıktır. Bipolar bozukluk, maniden depresyona kadar uzanan ruh halindeki aşırı değişiklikler olarak tanımlanır. Bu ruh hali oynamaları arasında, bipolar bozukluğu olan kişi normal ruh hali de deneyimleyebilir. “Manik” terimi aşırı hareketli, enerjik, konuşkan, umursamaz, güçlü, öforik bir dönemi tanımlar. Bu dönemde alışveriş çılgınlığı veya impulsif riskli seks isteği oluşabilir. Sonra, birdenbire bu yükseklerde uçan ruh hali karanlık bir ruh haline dönüşebilir, örneğin; sinirlilik, kafa karışıklığı, öfke, kapana kısılma hissi ortaya çıkar. Bu bir öncekine tamamen zıt olan ruh hali depresyon olarak tanımlanır ve üzüntü, ağlama, değersizlik hissi, enerji kaybı, haz kaybı, uyku problemleri ortaya çıkabilir. Bu yükselmeler ve alçalmalar her insanda değişiklik gösterdiğinden, bipolar bozukluk teşhis edilmesi zor olan bir rahatsızlıktır. Bazı insanlarda mani veya depresyon haftalarca, aylarca hatta yıllarca sürebilir, diğerlerinde ise sık ve dramatik ruh hali değişiklikleri olarak görülür. Bipolar bozuklukta her zaman dramatik ruh hali değişiklikleri görülmez, esasen çoğu insan bunlarla rahatça başa çıkar. Manik dönemler çok yaratıcı olabilir, bu yüzden işlerin harika gittiğini bile düşünürler. Mani artarak kötüleştikçe, tehlike ortaya çıkar. Değişiklik çok dramatik olabilir ve felaketle sonuçlanabilir. Kişi umursamaz davranışlarda bulunabilir, aşırı para harcayabilir, rastgele cinsi münasebette bulunabildiğinden cinsel açıdan riskler oluşabilir. Depresif dönemler de aynı derecede tehlike taşıyabilir ve kişi sürekli intiharı düşünebilir. Bipolar bozukluğu olanların aileleri için de durum eşdeğer bir zorluk yaratır. Bu, aileler tarafından kabul edilmesi en zor olan ruhsal hastalıktır. Örneğin, aileler şizofreniyi daha kolay kabul eder, bunun bir hastalık olduğunu anlarlar. Fakat kişi çok üretkenken, birdenbire mantıksız ve saçma sapan davranmaya başladığında, bu durum ailede daha büyük bir hasara yol açar. Bu durumda yapılacak en iyi hareket bir psikiyatriste görünmektir. İster bipolar bozukluk, ister başka bir ruh hali ile ilgili bir problem olsun, tedavi her zaman mevcuttur. Önemli olan problemi fark etmeniz ve yardım aramanızdır.
Bipolar Bozukluk nedir?
Bipolar bozukluk karmaşık bir genetik rahatsızlıktır. Bununla ilişkili ruh hali değişimleri majör veya klinik depresyondan mani veya aşırı coşkuya kadar değişir. Ruh hali değişiklikleri çok hafiften çok fazlaya kadar yayılır, ve dakikalardan saatlere kadar uzanan bir zaman diliminde aşamalı veya aniden gerçekleşebilir. Ruh hali değişiklikleri aniden gerçekleştiğinde, bu döneme ani dönüş denir. Dramatik ruh hali değişimleriyle birlikte, bipolar bozukluğu olan hastaların düşüncelerinde bozukluklar da olabilir. Algılarında çarpıklıklar ve sosyal fonksiyonda noksanlıklar da olabilir.
Bipolar Bozukluğa ne sebep olabilir?
Diğer ruh hali bozuklukları gibi, bipolar bozukluğa neden olan şey bilinmemektedir. Bilinen ise, bipolar bozukluğun genetik bir unsuru olduğu ve aynı aile içinde görülebildiğidir
Genellikle hangi yaşta bipolar bozukluk teşhis edilir?
Bipolar bozukluk genellikle 15-24 yaş arasında görülür ve yaşam boyunca sürer. Çocuklarda ve 65 yaş üstünde nadiren yeni teşhis edilmiş mani görülür. Belirtilerin şiddeti bipolar bozukluğu olanlarda değişiklik gösterir. Bazılarında birkaç belirti varken, diğerlerinde çalışma ve normal bir yaşam sürme kabiliyetlerini bozan birçok belirti olur. Nüksetmeler ve gerilemelerle, tedavi edilmediği takdirde bipolar bozukluğun nüksetme oranı yüksektir. Çok maniye sahip hastalar genellikle riskli davranışlardan, intihar düşüncesinden uzaklaştırılmak için hastaneye yatırılır. Daha ciddi bir formu olan bipolar I bozukluğu olanların yaklaşık %90’ı en azından bir kez psikiyatrik hastaneye yatırılmıştır. Üç kişiden ikisi yaşamları boyunca iki kere veya daha fazla hastaneye yatırılmıştır.
Bipolar Bozuklukta Depresyon belirtileri nelerdir?
Bipolar bozuklukla görülen klinik depresyon belirtileri şunlardır:
-
Azalan iştah ve/veya kilo kaybı, veya aşırı yeme ve kilo alımı
-
Konsantre olma, hatırlama ve karar vermede zorluk çekme
-
Yorgunluk, azalan enerji, yavaşlama
-
Suçluluk, değersizlik, çaresizlik hissi
-
Ümitsizlik, pesimizm
-
Uykusuzluk, gündüz erken saatte kalkma veya aşırı uyuma
-
Seks dahil olmak üzere, önceden zevk alınan aktivitelere ve hobilere karşı azalan ilgi ve haz
-
Tedaviye cevap vermeyen, baş ağrısı, sindirim bozuklukları ve kronik ağrılar gibi inatçı fiziksel belirtiler.
-
Sürekli üzgün, kaygılı veya ‘’boş’’ ruh halleri
-
Tedirginlik, aşırı hassaslık
-
Ölüm veya intihar düşünceleri, intihar girişimleri
-
Bipolar Bozuklukla Mani işaretleri nelerdir?
-
Kopuk ve acele düşünceler
-
Şatafatlı nosyonlar
-
Uygunsuz coşku
-
Uygunsuz asabiyet
-
Uygunsuz sosyal davranış
-
Artan seksüel arzu
-
Artan konuşma hızı ve/veya yüksek ses
-
Belirgin olarak artan enerji
-
Düşük sağduyu
-
Şiddetli uykusuzluk
Bipolar II Bozukluk nedir?
Bipolar I bozukluğun ana karakteristiği maniyken, bipolar II hipomani olarak bilinen daha hafif coşkulu dönemlere sahiptir. DSM-IV’e göre, mani ve hipomani arasındaki fark "şiddet seviyesi"dir.
Bipolar II Bozuklukla Hipomani işaretleri nelerdir?
-
Azalan uyku ihtiyacı
-
Evde veya işteki projelere aşırı odaklanma
-
Coşkun ve mutlu ruh hali
-
Artan güven
-
Artan yaratıcılık ve üretkenlik
-
Artan enerji ve libido
-
Pervasız davranışlar
-
Risk alıcı davranışlar
Bipolar Bozukluğa Nasıl Teşhis Konur?
Ruh hali bozukluklarının çoğunda olduğu gibi, bipolar bozukluğu teşhis etmek için laboratuvar testleri veya röntgen kullanılmaz. Fiziksel taramadan sonra doktorunuz işaretleri ve belirtileri değerlendirir. Ayrıca kişisel tıbbi geçmişiniz ve aile geçmişinizi de soracaktır. Ruh halini etkileyebilecek diğer ciddi hastalıkları elemek için laboratuvar testleri de yapılabilir. Ayrıca doktorunuz, coşkun olduğunuz zamanları teşhis edebilme ihtimaliyle aile üyeleriyle de konuşmak isteyebilir. Coşku genellikle iyi hissettiren bir şey olduğu için, bipolar bozukluğu olan bir insan için ruh halinin aşırı olup olmadığını tanımlamak zor olabilir. Mani, ciddi problemlere ve utançlara yol açan şekilde sosyal davranışı, düşünceyi ve sağduyuyu etkiler. Örneğin, kişi manik dönemdeyken zekice olmayan iş ve finansal kararlar alabilir. Erken teşhis ve etkili tedavi bipolar bozuklukta büyük önem taşır.
Bipolar Spektrum
Genel olarak psikiyatristler bipolar bozukluğun iki ana formu olduğuna inanır: Bipolar I ve Bipolar II. Fakat bipolar spektrum konseptinde en azından iki ilave daha bulunur:
-
Bipolar III, sadece antidepresan ilaçlar alındıktan sonra oluşan hipomanik devreler olarak tanımlanır.
-
Bipolar IV, hipomani veya mani ve depresyon arasında ruh halinin aşırı hızlı döngüsüyle oluşan bozukluktur.
Bu yukarıdaki ruhsal durumlarla tanımlanan belirtilerin varlığı uzun süredir bilinmektedir. Bununla beraber, bunları alternatif bipolar kategoriler olarak etiketlemek psikiyatristlerin çoğunluğu tarafından kabul edilmemiştir.
http://www.e-psikiyatri.com/kategori/bipolar-bozukluk-manik-depresif-hastalik