Madde Bagımlılıgı Nedir, Tedavisi Nasıldır?

Bagımlılık madde kullanımı sorunu içinde önemli bir kavramdır. “Uyusturucu” madde tanımında bile bagımlılık kavramı kullanılır. Bunlar “bagımlılık” yapıcı maddelerdir. Bu nedenle bagmlılıgın çok iyi bilinmesi ve anlasılması gerekir. Bagımlılık bir sendromdur. Psikiyatrik bozuklukların sınıflandırılmasına iliskin DSM IV adlı kitaba göre bagımlılıgın çesitli ölçütleri vardır. Buna göre asagıda yer alanlardan sadece üçü bagımlılık tanısı koymak için yeterlidir.

• Tolerans gelismesi (kullanılan madde miktarının aynı etkiyi saglamak amacıyla giderek artırılması)

• Madde kesildiginde ya da azaltıldıgında fiziksel veya ruhsal yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkması

• Madde kullanımını denetlemek ya da bırakmak için yapılan ama bosa çıkan sürekli çabalar

• Maddeyi saglamak, kullanmak ya da bırakmak için büyük zaman harcama

• Madde kullanımı nedeni ile sosyal, mesleki ve kisisel etkinliklerin azalır ya da tamamen bırakılması

• Maddenin tasarlandıgndan daha uzun ve yüksek miktarlarda alınması

• Fiziksel ya da ruhsal sorunların ortaya çıkmasına ya da artmasına ragmen madde kullanımının sürdürülmesi

Bagımlılıgı tehlikeli kullanımdan ayırmak gerekir. Tehlikeli kullanım, madde kullanımının kisinin kendine, hayatına ve çevresine zarar vermesidir. Bunlar içinde çesitli zararlar sayılabilir. Madde kullanımına baglı olarak kisi isine gitmez, okula devam etmez, isinde basarısızlıklar ortaya çıkar, ailesini ve çocuklarını ihmal eder ya da bedeninde fiziksel bozulmalar olur. Madde kullanımı nedeni ile tartısma, kavga gibi yineleyen kisilerarası ve toplumsal sorunlar, madde tasımak ve bulundurmak ya da madde etkisi ile gelisen davranıs bozuklukları dolayısıyla yasal sorunlar ortaya çıkabilir. Bagımlılık bir süreç içinde gelisir. Kisi önce maddeyi dener. Ardından düzenli kullanmaya baslar. Onunda kiside bagımlılık gelisir. Bu nedenle her madde kullanan kisiyi bagımlı olarak adlandırmak yanlıs olacaktır. Bagımlıların büyük çogunlugu kontrol edebilecegi inancı ile madde kullanmaya baslar. Hiçbir zaman bagımlı olabilecegini düsünmez. Amaç ara sıra kullanmaktır. Ancak sonuçta kisi bagımlı hale gelir. Çünkü, bagımlılık madde kullanımının kaçınılmaz sonucudur. Kisi bagımlı oldugunun farkına varamaz. Hayatta her nesne bagımlılıga yol açabilir. İnsan herhangi bir maddeye bagımlı hale gelebilir. Herseyin bagımlılık riski vardır. Ancak bazı maddelerin bagımlılık potansiyeli daha yüksektir. İste bu bagımlılık potansiyeli yüksek olan maddelere insanlar daha kolay ve sık olarak bagımlı olmaktadır. Kisi madde kullanmaya basladıktan ne kadar sonra bagımlılık gelisecegine iliskin yeterli veri elimizde yoktur. Bagımlılık gelisme riski kullanılan madde cinsine, maddenin saflıgına, kullanılan kisinin fiziksel ve ruhsal yapısına göre degisir. İnsan bir kez bagımlı oldu mu artık bir daha tam olarak bu bagımlılıktan kurtulamaz. Ancak bu demek degildir ki, bagımlılık düzelmez. Bagımlılık düzelir ancak iyilesmez. Kisi madde kullanmadıgı sürece iyidir. Bir sorunu yoktur. Ancak madde kullandıgı andan itibaren bagımlılık sorunu derhal canlanır ve her sey yeniden baslar. Örnegin alkol bagımlıları düzeldikten sonra her zaman arada sırada bir içmenin hayali ile yasarlar. Ancak bu hayalin gerçeklesmesi mümkün degildir. Çünkü, bir kez alkol aldıktan sonra kısa bir süre içinde gene bütün gün içmeye baslarlar. Bagımlılıgı seker hastalıgı gibi düsünebiliriz. Seker hastalıgında da kisi eger seker kullanmaz ve diyetine dikkat ederse, rahat yasar ve hastalık onun için bir sorun olmaz. Ancak ne zaman seker yer ise hastalık canlanır ve o kisi için ciddi bir sorun yasanmaya baslar. Bagımlılık uzun zaman ruhsal ve fiziksel bagımlılık olarak ikiye ayrılmıstır. Fiziksel bagımlılık; maddenin varlıgına kars duyulan fizyolojik bir istektir. Beden uyusturucu maddeye karsı bir adaptasyon gelistirir. Madde alınmadıgı zaman, ortaya bazı belirtiler çıkar. Çünkü, bedenin buldugu fizyolojik adaptasyon bozulmustur. Kendini yeni duruma göre ayarlamak zorundadır. İste bu dönemde belirtiler gözlenir. Ruhsal bagımlılık, alıskanlık, itiyat gibi diger bazı terimler ile de açıklanır. Kisinin duygusal ya da kisilik yapısı geregi, gereksinimlerini tatmin etme, gidermek amacı ile o maddeye düskünlügü biçiminde tanımlanabilir, ruhsal bagımlılık. Ruhsal bagımlılıkta madde alındıgında doyum, rahatlama ve haz meydana gelir. Ancak günümüzde bu iki tanım birbirinden ayrılmamaktır. Çünkü, kiside hem ruhsal, hem de fiziksel bagımlılık aynı anda görülebilir. Pratikte de bunun bir yararı yoktur. Fiziksel bagımlılık kısa bir süre içinde sonlanabilir. Ancak asıl sorun ruhsal bagımlılıgın sonlandırılmasıdır. Bu daha uzun bir süreç ve çaba gerektiren bir durumdur. ÇOCUGUMUN MADDE KULLANDIGINI NASIL ANLARIM? Çocugunuzun madde kullanıp kullanmadıgını anlamanın bir çok yolu olabilir. Bunlar arasında en kesin sonucu saç ve idrar testleri verir. Ama bu yönteme basvurmadan önce bazı isaretlere dikkat edebilirsiniz. - Madde kullanan çocuklar aile iliskilerini azaltır ve evde daha az vakit geçirirler. - Her zamankinden daha fazla para harcamaya baslarlar. - Hiç tanımadıgınız yeni arkadaslar edinmeye baslarlar. - Kendisine olan özeni azalır. - Çevresi ve arkadasları eski önemlerini yitirirler. - Hafif uykulu ve yorgun gözükebilirler. - Yeme alıskanlıkları bozulur, kilo kaybedebilirler. - Daha sinirli olabilirler. Madde Bagımlılıgı ile ilgili detaylı bilgiye http://www.hayattakal.org adresinden ulaşabilirsiniz. kaynakça:

#metin